Gehoorschade door antibiotica

Gehoorschade door antibiotica

Ernstig gehoorverlies is een van de bijwerkingen van bepaalde antibiotica. Deze aminoglycoside antibiotica worden veelvuldig toegepast vanwege hun grote effectiviteit, brede werkingsspectrum en lage kosten. Zelf ken ik in mijn directe omgeving twee mensen die na het slikken van antibiotica van de ene op de andere dag bijna volledig doof werden aan een of beide oren. Voldoende aanleiding om me er eens in te verdiepen. Wat speurwerk op internet levert de volgende informatie op.

Ototoxiciteit

Al heel lang is bekend dat een aantal chemische stoffen, waaronder geneesmiddelen, de functies van het binnenoor in meer of mindere mate aantasten. De stoffen die deze beschadiging veroorzaken worden ototoxisch genoemd. Ze kunnen zowel het gehoor als het evenwicht aantasten.
Bekende voorbeelden van ototoxische stoffen zijn kinine (vroeger veel gebruikt bij behandeling van malaria), streptomycine (voor de behandeling van tuberculose) en acetylsalicylzuur (‘aspirine’).

Onherstelbare schade

De grootste ototoxiciteit hebben aminoglycosiden en cytostatica. De gehoorschade die ze veroorzaken, is bovendien in de meeste gevallen definitief.
Bekende aminoglycosiden zijn streptomycine, gentamicine (het meest toegepast), neomycine en tobramycine. Ze verschillen onderling sterk in ototoxiciteit en de mate van ototoxiciteit hangt onder meer af van het protocol van toediening.
Cisplatine is het oudste cytostaticum en wordt beschouwd als een effectief middel bij de bestrijding van diverse typen tumoren. Helaas is het sterk toxisch voor het gehoororgaan en het evenwichtsorgaan. De toxiciteit is overigens het hoogst voor de nieren.

Acuut of geleidelijk gehoorverlies

Bij een behandeling met aminoglycosiden kan een acute vermindering van het gehoor optreden. In sommige gevallen kan het gehoor herstellen (bij lage doseringen, afwezigheid van andere behandelingen en bij voldoende nierfunctie). De chronische ototoxiciteit is echter veel bedreigender. Het gehoorverlies kan zich pas laat manifesteren en kan tot een jaar na de behandeling verergeren.
De ototoxische effecten kondigen zich vaak aan in de vorm van tinnitus (een hoog piepend of fluitend geluid ) in beide oren. Als eerste treedt een vermindering van het gehoor op voor frequenties hoger dan 8000 Hz, die door de patiënt vaak niet wordt opgemerkt. Na verloop van tijd worden ook de lagere frequenties (blijvend) aangedaan.

Schade beperken

De schade is vaak te beperken door de keuze voor een minder ototoxische variant of een goede combinatie van stoffen en door een spreiding van de toediening over de tijd. Een hoge beginconcentratie, een hoge (cumulatieve) dosis en een gelijktijdige toediening van aminoglycosiden en diuretica (urineafdrijvende middelen) vergroten het risico.

Andere ototoxische stoffen

Net als kinine kunnen alcohol, tabak (nicotine) en cafeïne bij beperkte doses tot een gering en reversibel gehoorverlies leiden. Van geneesmiddelen zoals hydrocortison (in oordruppels), antidepressiva (imipramine) en bètablokkers (propranolol) zijn bij langdurig gebruik eveneens ototoxische bijwerkingen gemeld (tinnitus), maar die zijn van een duidelijk geringer omvang dan die in de hiervoor beschreven categorieën en de klachten verdwijnen na het beëindigen van het gebruik.
Ook sommige organische oplosmiddelen, met name tolueen en ethylbenzeen, blijken niet alleen de ogen en de keel te irriteren, maar ook gehoorschade te veroorzaken. Er zijn aanwijzingen dat een lawaaiige omgeving het ototoxische effect van deze stoffen versterkt.

13 antwoorden

  1. w.bahlmann schreef:

    Ik lijd 7 jaar aan een ZEER ernstige tinnitus, heb sinds enkele maanden een pacemaker gekregen Ik heb toen uitdrukkelijk gevraagd om de juiste
    antibiotica te gebruiken, resultaat NOG meer rot herrie
    Ant woordt was, we gebruiken altijd deze,niet gezocht naar de juiste
    MVG wim

  2. ir. J.Hordijk schreef:

    Cafeïne bij beperkte doses tot een gering en reversibel gehoorverlies leiden.
    Hoe grroot is die doses cafeïne?

  3. Tineke Prins schreef:

    Ik gebruik sinds korte tijd methotrexaat. Enorme toename van oorsuizen en hoor nu praktisch niets meer met linkeroor. Er staat niets vermeld in de bijsluiter over deze bijwerking! Terwijl er op diverse sites (o.a. die van de Ned.Vereniging voor Slechthorenden) toch melding van wordt gemaakt. Methotrexaat valt nl. onder de groep cytostatica.

  4. L.W.E. de Nijs schreef:

    Ik heb jaren lang – tussen 1947 en 1985 – eerst kinine daarna nivaqine en paludrine geslikt ter voorkoming van malaria daar ik 13 jaar in tropisch afrika heb gewoond en er nadien regelmatig heb gereisd. Ik heb nu
    sinds zeker 30 jaar toenemend gehoorverlies en de laatste jaren duidelijk ook verlies van beoordeling van
    de exactheid van frequenties boven de 1500 Hz

  5. L.W.E. de Nijs schreef:

    Ik heb jaren lang – tussen 1947 en 1985 – eerst kinine daarna nivaqine en paludrine geslikt ter voorkoming van malaria daar ik 13 jaar in tropisch afrika heb gewoond en er nadien regelmatig heb gereisd. Ik heb nu
    sinds zeker 30 jaar toenemend gehoorverlies en de laatste jaren duidelijk ook verlies van beoordeling van
    de exactheid van frequenties boven de 1500 Hz

  6. Nancy schreef:

    Onze dochter nu bijna 19 is vanaf een jaar 3 4 doof geworden door ammoxiline die ze van de huisarts kreeg voor zware bronchitis

  7. Nancy schreef:

    Onze dochter nu bijna 19 is vanaf een jaar 3 4 doof geworden door ammoxiline die ze van de huisarts kreeg voor zware bronchitis

  8. Manon schreef:

    Ik heb onlangs vernomen van de KNO arts dat ik gehoorverlies heb tot 50 db aan beide oren. De uitkomst van de test laat een schema zien wat alleen te zien is bij een erfelijke oorziekte. Omdat er ik geen familieleden heb met gehoorproblemen, bleef de KNO arts doorvragen. Uiteindelijk blijkt dat Methotrexaat (wat ik al meer dan 8 jaar gebruik voor Reuma) mijn gehoor heeft aangetast. Ik vind het een kwalijke zaak dat dit niet in de lijst voorkomt van bijwerkingen. Ik moet nu 2 gehoorapparaten laten aanmeten voor de rest van mijn leven (ben nu 43 jaar). Als ik dit vooraf had geweten, dan had ik de reumatoloog erop aangedrongen een ander medicijn voor te schrijven. Zijn er meer mensen die door MTX gehoorschade hebben opgelopen?

  9. Manon schreef:

    Ik heb onlangs vernomen van de KNO arts dat ik gehoorverlies heb tot 50 db aan beide oren. De uitkomst van de test laat een schema zien wat alleen te zien is bij een erfelijke oorziekte. Omdat er ik geen familieleden heb met gehoorproblemen, bleef de KNO arts doorvragen. Uiteindelijk blijkt dat Methotrexaat (wat ik al meer dan 8 jaar gebruik voor Reuma) mijn gehoor heeft aangetast. Ik vind het een kwalijke zaak dat dit niet in de lijst voorkomt van bijwerkingen. Ik moet nu 2 gehoorapparaten laten aanmeten voor de rest van mijn leven (ben nu 43 jaar). Als ik dit vooraf had geweten, dan had ik de reumatoloog erop aangedrongen een ander medicijn voor te schrijven. Zijn er meer mensen die door MTX gehoorschade hebben opgelopen?

  10. helga terlunen schreef:

    ja mijn oorsuizen is verandert door cyproxaxine ,wat ik vaker gebruikte en ben nu draaiduizleig maar volgens artsen kan dat niet ,weet iemand daar iets van?

  11. helga terlunen schreef:

    ja mijn oorsuizen is verandert door cyproxaxine ,wat ik vaker gebruikte en ben nu draaiduizleig maar volgens artsen kan dat niet ,weet iemand daar iets van?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Google translate »