Op ontdekkingsreis

Tuning the tanpura is tuning the soul

“While tuning the tanpura, the artist tunes his own soul. Not only has he tuned the instrument, but he has felt the need of every soul in the audience and the demands of their souls, what they want at that time. He becomes an instrument of the whole cosmic system, open to all inspiration at…
Lees verder

“Ik vond het echt hé-le-maal niks vandaag!”

Terwijl de mind volkomen de weg kwijt is, valt alles op zijn plek. En vaak heb je dat dan zelf niet door. Daarom is het zo belangrijk om in een kleine groep te werken: de feedback van de anderen vertelt je de andere kant van het verhaal.

Een weg van verfijning

De klank van de tanpura is enorm rijk aan boventonen. Eigenlijk zegt deze zin niks meer dan ‘de tanpura maakt geluid’. Elke klank zit namelijk vol boventonen.

Glissando

Het is een van de karakteristieken van Indiase muziek: de glijdende tonen. Het lijkt heel makkelijk: met je stem van de ene naar de andere noot glijden. Toch blijkt de praktijk vaak wat weerbarstiger, al was het maar omdat wij het in onze westerse muziek niet zo gewend zijn.

Kharaj: lage tonen

Het is al eeuwenlang de basis van de traditionele Indiase stemtraining: ‘kharaj’ (dat letterlijk ‘laag’ betekent). Elke Indiase meesterzanger/leraar geeft je deze oefening om mee te starten.

In memoriam

Ustad Zia Fariduddin Dagar15 juni 1932 – 8 mei 2013

Klanktraining houdt je brein jong

Wie bezig is met klankyoga, ervaart zelf dat het ‘iets doet’ met je brein. Dus leuk om te lezen dat een wetenschappelijk onderzoek tot dezelfde conclusie komt. Gerichte auditieve training verbetert de gezondheid van het gestimuleerde hersengebied en kan zelfs de effecten van normale cognitieve veroudering grotendeels teniet doen.

Between voice and presence

There is a way between voice and presence where information flows. In disciplined silence it opens. With wandering talk it closes.

“Als je zingt, moet je niet denken”

Jomy Boky was een van de kandidaten van The Voice of Holland. Ze wist het publiek en de jury niet te overtuigen tijdens haar performance.

De weg kwijt

Echt avontuur bestaat alleen als je volledig de weg kwijt bent.  @Omdenken

De klank van de stilte

“In de Ondřejnica-vallei, bij Hukvaldy, waar de met stenen bezaaide Kamenec stroomt, is niets anders te zien dan water. Niets levends, vissen noch kikkers. Hoog staat de zon, de lucht is warm, maar leeg. Geen blinkende vlieg zoemt rond, geen gonzende hommel, niet eens een blauwe libel die met zijn grote ogen de afstand van…
Lees verder

Beter geen oordopje dan een slecht oordopje

Als je je gehoor wilt beschermen, gebruik dan niet zomaar een oordopje. Met oordoppen die de gehoorgang niet goed afsluiten, loop je meer risico op gehoorbeschadiging dan zonder oordopjes.

Niet kennen is het ware kennen

‘Niet kennen is diep, en wel kennen is oppervlakkig. Niet kennen raakt het innerlijke, en wel kennen alleen de buitenkant,’ antwoordde Geen Begin.

Blik op de Indiase muziek

Een van de meest inspirerende boeken over Indiase klassieke muziek die ik ken, is ‘The Classical Music of North India’, door Ali Akbar Khan en George Ruckert.

Hoge frequenties activeren je brein

Mensen vinden het plezieriger om te luisteren naar klanken die veel (zeer) hoge frequenties bevatten. Japanse wetenschappers ontdekten dat bij het luisteren naar zulke klanken verschillende diepere hersenlagen worden geactiveerd. Ook produceerde het brein van de luisteraars meer ‘meditatieve’ alfa-golven, die zorgen voor een ontspannen en alert bewustzijn.

Sanhita Nandi zingt raga Sarasvati

Op zoek naar een opname van raga Sarasvati kwam ik haar tegen op internet: Sanhita Nandi, een Indiase zangeres die zingt in de khayal-stijl. Dat is een modernere, wat lichtere stijl dan dhrupad, waarin ook het harmonium gebruikt wordt als begeleidingsinstrument.

Gehoorschade door antibiotica

Ernstig gehoorverlies is een van de bijwerkingen van bepaalde antibiotica. Deze aminoglycoside antibiotica worden veelvuldig toegepast vanwege hun grote effectiviteit, brede werkingsspectrum en lage kosten.

Hard van binnen, zacht van buiten

Onze eigen stem horen we voor een belangrijk deel via onze botten die de klank geleiden. Daarom schrikken we vaak als we onze stem terughoren op een opname:

Vrijdagochtend

De vrijdagochtend is gereserveerd voor mijn gevorderdengroep klankyoga. Al zo’n vijf jaar ontmoeten we elkaar elke week in klank en kijken we wat zich deze keer aan ons laat zien.

Diep vallen

“Toen ik jong was, droomde ik net als ieder ander van samadhi. Later begreep ik dat het er niet om ging die hoogte te bereiken, maar te voorkomen dat ik te diep wegzonk.”

Speelkwartier

E. beschreef haar klankyoga-ervaringen op haar weblog: Elke vrijdagochtend geniet ik van mijn speelkwartier. Na de spieren wat losgemaakt te hebben, klimmen we eerst een ladder op en neer. Zo lenig mogelijk met kleine of grote stappen. Soms probeert iemand een kleine salto. Mijn favoriete onderdeel van de apekooi is de glijbaan. Zo sierlijk mogelijk…
Lees verder

Martin over tanpura’s

Het is altijd leuk om iemand te ontmoeten met dezelfde passie. De fascinatie van Martin Spaink voor tanpura’s is minstens zo groot als de mijne.

Ritme als spiegel

Tijdens klankyoga maken we verbinding met de klank. We werken met een van de Indiase toonladders en observeren onze ervaring. Wanneer je alleen focust op de klank zelf, kun je je daar helemaal in onderdompelen en ronddobberen in een oceaan van klanken.

Zingende rudra veena

Ustad Zia Mohiuddin Dagar (zie de post ‘Hallucinerende klanken’) zorgde niet alleen voor vernieuwde belangstelling voor de rudra veena, hij was ook verantwoordelijk voor een complete make-over van het instrument.

Klank yoga als braintraining

Net zoals het aarti-ritueel werken ook verschillende klankyoga-oefeningen als een vorm van braintraining. In zo’n oefening voer je tegelijkertijd verschillende activiteiten uit die allemaal aandacht vragen. Wanneer je dat doet, kun je daadwerkelijk voelen hoe er een soort ‘concurrentie’ in je brein ontstaat.

Rudra veena: hallucinerende klanken

Hij is inmiddels bijna uitgestorven, de eeuwenoude rudra veena (spreek uit: roedra vina). Tweehonderd jaar geleden werd deze ‘bin’ in India beschouwd als de koning der instrumenten. Het was het belangrijkste solo-instrument in de traditionele dhrupad-stijl.

Yoga ín klank

‘Wat houdt dat nou precies in, klankyoga?’ is een vraag die me vaak gesteld wordt. ‘Zijn het yoga-houdingen met klank erbij?’ Dat is yoga mét klank, maar dat is niet waar ik mee werk. Ik houd me bezig met de yoga ín klank – de yoga van de klank zelf.

Observeren en ervaren

“All practice can be summed up as observing the mental process and experiencing present bodily sensations; no more and no less.”

Vette vingers op je tanpura

Tampoera’s zijn gepolitoerd – een afwerkingstechniek die vroeger veel gebruikt werd voor piano’s, meubels en ook voor die prachtige ouderwetse radio’s.

Aarti: ritueel én breintraining

Aarti is een van de bekendste Hindoe-rituelen, waarin licht (en klank) worden geofferd aan een of meer deities. Met het licht van een ghee-lampje probeer je de deity als het ware tot leven te roepen

Nieuwe snaren

Als je vaak tanpura speelt, loont het de moeite om 1 of 2 keer per jaar de snaren te vervangen. Het is tijd voor nieuwe snaren wanneer ze er dof uitzien, een beetje stroef aanvoelen of zelfs hier en daar roestige plekjes vertonen.

Hoe is een tanpura gestemd?

De meest gebruikte stemming van een 4-snarige tanpura is Pa Sa Sa Sa(-1). Dat wil zeggen dat de middelste twee snaren gestemd zijn in de grondtoon, die ze in India de Sa noemen. De vierde (dikke) snaar is ook in Sa gestemd, maar een oktaaf lager. De eerste snaar is gestemd in de kwint daartussen.

Oren verliezen van ogen

Misschien heb je wel eens gemerkt dat het moeilijker is om ergens naar te luisteren wanneer er tegelijkertijd van alles te zien is. Zo slorpt de ondertiteling bij een film veel aandacht op, het geluid verdwijnt dan in je hoofd naar de achtergrond. Onze ogen zijn een dominant zintuig. Psychologen hebben deze visuele dominantie het…
Lees verder

Ongewenste geluiden weggefilterd

Onze oren kunnen zich niet afsluiten – op een minuscuul spiertje na, dat het trommelvlies beschermt tegen te hard geluid. Onze oren staan dag en nacht open. Ons trommelvlies en slakkenhuis registreren elk geluid.

Breek een glas!

Het fenomeen wordt altijd geassocieerd met gillende operadiva’s, maar je hoeft geen Bianca Castafiori te zijn om een glas te breken met je stem.

Een auditieve kaleidoscoop

‘Gaat zo’n tanpura dan niet snel vervelen?’ vragen mensen me soms. ‘Je speelt toch voortdurend dezelfde tonen?’

Er komt geluid uit je oor

Enkele tientallen jaren geleden werd voor het eerst aangetoond dat het oor zelf ook geluid produceert. ‘Als je een microfoon in de gehoorgang stopt en het geluid versterkt, dan hoor je een zuiver fluittoontje’, vertelt de Groningse natuurkundige en audioloog Emile de Kleine.

Everything has its own song

“When I am in solitude I can hear a “song” coming forth from everything. Each and every thing has its own song: even moods, thoughts, and feelings have their finer songs. Yet beneath this variety they intermingle in one inexpressibly vast unity.” Een Canadese vrouw beschrijft hoe ze de wereld waarneemt na een verlichtingservaring. uit:…
Lees verder

‘Cymatics’ van Hans Jenny

Klank brengt materie in beweging en heeft zo een scheppende kracht. De Zwitser Hans Jenny heeft dat in de jaren zestig zichtbaar gemaakt in prachtige foto’s en fascinerende films. Die laten zien hoe geluidsgolven ingewikkelde patronen en vormen creëren in bijvoorbeeld olie, water of zand.

Pleidooi voor zuchten

.. en gapen, kreunen, puffen, knorren, hummen en al die andere schijnbaar ‘zinloze’ geluiden waarmee we stoom afblazen.

Akasha: het vijfde element

In veel culturen is sprake van de vier elementen aarde, water, vuur en water. In India is er nog een vijfde element: akasha, meestal vertaald als ‘(lichtende) ruimte’ of ‘ether’.

Het mysterie van de hersenstam

‘Waarschijnlijk bestaat levenskunst erin, dat het verstand, wetend waarnaar het zoekt, ruimte maakt voor het instinct, opdat dit vindt waar het niet naar zoekt.’ Zo beschrijft Tjeu van den Berk het centrale thema van zijn boek Het mysterie van de hersenschors.

Binaural beats: virtuele tonen in je hoofd

Wanneer je rechter- en linkeroor verschillende tonen aangeboden krijgen, die zo weinig van elkaar verschillen dat je ze niet als afzonderlijke tonen kunt waarnemen, ga je (in hetzelfde volume) ook een derde pulserende toon horen.

Luisterend leren

In onze cultuur zijn de ogen gaandeweg het dominante zintuig geworden. Ze domineren onze waarneming. We vertrouwen op wat we zien, we hechten veel waarde aan beelden.

Evelyn Glennie: How to listen to music with your whole body

‘Mensen leren luisteren, echt luisteren – dat is eigenlijk het enige doel in mijn leven.’

Google translate »